ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
bhujang chhand |
ਚਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਚਾਵਡੈ ਚੀਤਕਾਰੀ ॥
chahoon or te chaavaddai cheetakaaree |
ਰਹੇ ਗਿਧ ਆਕਾਸ ਮੰਡਰਾਇ ਭਾਰੀ ॥
rahe gidh aakaas manddaraae bhaaree |
ਲਗੇ ਘਾਇ ਜੋਧਾ ਗਿਰੇ ਭੂਮਿ ਭਾਰੇ ॥
lage ghaae jodhaa gire bhoom bhaare |
ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਝੂਮੇ ਮਨੌ ਮਤਵਾਰੇ ॥੨੭॥
aisee bhaat jhoome manau matavaare |27|
ਪਰੀ ਬਾਨ ਗੋਲਾਨ ਕੀ ਭੀਰ ਭਾਰੀ ॥
paree baan golaan kee bheer bhaaree |
ਬਹੈ ਤੀਰ ਤਰਵਾਰਿ ਕਾਤੀ ਕਟਾਰੀ ॥
bahai teer taravaar kaatee kattaaree |
ਹਠੈ ਐਠਿਯਾਰੇ ਮਹਾਬੀਰ ਧਾਏ ॥
hatthai aitthiyaare mahaabeer dhaae |
ਬਧੇ ਗੋਲ ਗਾੜੇ ਚਲੇ ਖੇਤ ਆਏ ॥੨੮॥
badhe gol gaarre chale khet aae |28|
ਗੁਰਿਯਾ ਖੇਲ ਮਹਮੰਦਿ ਲੇਜਾਕ ਮਾਰੇ ॥
guriyaa khel mahamand lejaak maare |
ਦਓਜਈ ਅਫਰੀਤਿ ਲੋਦੀ ਸੰਘਾਰੇ ॥
dojee afareet lodee sanghaare |
ਬਲੀ ਸੂਰ ਨ੍ਰਯਾਜੀ ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਕੂਟੇ ॥
balee soor nrayaajee aisee bhaat kootte |
ਚਲੇ ਭਾਜ ਜੋਧਾ ਸਭੈ ਸੀਸ ਫੂਟੇ ॥੨੯॥
chale bhaaj jodhaa sabhai sees footte |29|
ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |
ਸੂਰ ਗਏ ਕਟਿ ਕੈ ਝਟ ਦੈ ਤਬ ਬਾਲ ਕੁਪੀ ਹਥਿਆਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥
soor ge katt kai jhatt dai tab baal kupee hathiaar sanbhaare |
ਪਟਿਸ ਲੋਹ ਹਥੀ ਪਰਸੇ ਇਕ ਬਾਰ ਹੀ ਬੈਰਨਿ ਕੇ ਤਨ ਝਾਰੇ ॥
pattis loh hathee parase ik baar hee bairan ke tan jhaare |
Some had tried to fight, some died of dread and those who were saved were as good as dead.
ਏਕ ਲਰੇ ਇਕ ਹਾਰਿ ਟਰੇ ਇਕ ਦੇਖਿ ਡਰੇ ਮਰਿ ਗੇ ਬਿਨੁ ਮਾਰੇ ॥
ek lare ik haar ttare ik dekh ddare mar ge bin maare |
ਬੀਰ ਕਰੋਰਿ ਸਰਾਸਨ ਛੋਰਿ ਤ੍ਰਿਣਾਨ ਕੌ ਤੋਰਿ ਸੁ ਆਨਨ ਡਾਰੇ ॥੩੦॥
beer karor saraasan chhor trinaan kau tor su aanan ddaare |30|
And thousands threw their bows and accepted defeat.(30)
ਚੌਪਈ ॥
chauapee |
ਕੋਪੇ ਅਰਿ ਬਿਲੋਕਿ ਤਬ ਭਾਰੇ ॥
kope ar bilok tab bhaare |
ਦੁੰਦਭ ਚਲੇ ਬਜਾਇ ਨਗਾਰੇ ॥
dundabh chale bajaae nagaare |
ਟੂਟੇ ਚਹੂੰ ਓਰ ਰਿਸਿ ਕੈ ਕੈ ॥
ttootte chahoon or ris kai kai |
ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਆਯੁਧੁ ਲੈ ਕੈ ॥੩੧॥
bhaat bhaat ke aayudh lai kai |31|
ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |
ਬਜ੍ਰਬਾਨ ਬਿਛੂਆ ਬਿਸਿਖ ਬਰਸਿਯੋ ਸਾਰ ਅਪਾਰ ॥
bajrabaan bichhooaa bisikh barasiyo saar apaar |
ਊਚ ਨੀਚ ਕਾਯਰ ਸੁਭਟ ਸਭ ਕੀਨੇ ਇਕ ਸਾਰ ॥੩੨॥
aooch neech kaayar subhatt sabh keene ik saar |32|
ਚੌਪਈ ॥
chauapee |
Chaupaee
ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਖੇਤ ਜਬ ਪਰਿਯੋ ॥
aisee bhaat khet jab pariyo |
ਅਰਬ ਰਾਇ ਕੁਪਿ ਬਚਨ ਉਚਰਿਯੋ ॥
arab raae kup bachan uchariyo |
When such a situation arose, Arth Rai (the enemy) said aloud,
ਯਾ ਕੋ ਜਿਯਤ ਜਾਨ ਨਹੀ ਦੀਜੈ ॥
yaa ko jiyat jaan nahee deejai |
ਘੇਰਿ ਦਸੋ ਦਿਸਿ ਤੇ ਬਧੁ ਕੀਜੈ ॥੩੩॥
gher daso dis te badh keejai |33|
‘Don’t let them go, surround them and give tough fight.’(33)
ਅਰਬ ਰਾਇ ਕੁਪਿ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ॥
arab raae kup bachan uchaare |
ਕੋਪੇ ਸੂਰਬੀਰ ਐਠ੍ਰਯਾਰੇ ॥
kope soorabeer aitthrayaare |
Listening to his spirited talk, his egoist ones got ready.
ਤਾਨਿ ਕਮਾਨਨ ਬਾਨ ਚਲਾਏ ॥
taan kamaanan baan chalaae |
ਬੇਧਿ ਬਾਲ ਕੋ ਪਾਰ ਪਰਾਏ ॥੩੪॥
bedh baal ko paar paraae |34|
They shot the arrows from their bows and hit through the lady.(34)
ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |
Dohira
ਬੇਧਿ ਬਾਨ ਜਬ ਤਨ ਗਏ ਤਬ ਤ੍ਰਿਯ ਕੋਪ ਬਢਾਇ ॥
bedh baan jab tan ge tab triy kop badtaae |
When her body was struck with arrows, she became wrathful.
ਅਮਿਤ ਜੁਧ ਤਿਹ ਠਾ ਕਿਯੋ ਸੋ ਮੈ ਕਹਤ ਬਨਾਇ ॥੩੫॥
amit judh tih tthaa kiyo so mai kehat banaae |35|
The frightful fighting, which she ensued, I am, now, going to relate that,(35)
ਚੌਪਈ ॥
chauapee |
Chaupaee
ਲਗੇ ਦੇਹ ਤੇ ਬਾਨ ਨਿਕਾਰੇ ॥
lage deh te baan nikaare |
ਤਨ ਪੁਨਿ ਵਹੈ ਬੈਰਿਯਨ ਮਾਰੇ ॥
tan pun vahai bairiyan maare |
The arrows, which had pierced through, she plucked them
ਜਿਨ ਕੀ ਦੇਹ ਘਾਵ ਦਿੜ ਲਾਗੇ ॥
jin kee deh ghaav dirr laage |
ਤੁਰਤ ਬਰੰਗਨਿਨ ਸੋ ਅਨੁਰਾਗੇ ॥੩੬॥
turat baranganin so anuraage |36|
Out, and threw the same back on the enemy.(36)
ਐਸੀ ਭਾਤਿ ਬੀਰ ਬਹੁ ਮਾਰੇ ॥
aisee bhaat beer bahu maare |
ਬਾਜੀ ਕਰੀ ਰਥੀ ਹਨਿ ਡਾਰੇ ॥
baajee karee rathee han ddaare |
Whom so ever those arrows hit, they were taken away by the fairies
ਤੁਮਲ ਜੁਧ ਤਿਹ ਠਾ ਅਤਿ ਮਚਿਯੋ ॥
tumal judh tih tthaa at machiyo |
ਏਕ ਸੂਰ ਜੀਯਤ ਨਹ ਬਚਿਯੋ ॥੩੭॥
ek soor jeeyat neh bachiyo |37|
Of death and none was spared the life.(37)
ਅਰਬ ਰਾਇ ਆਪਨ ਤਬ ਧਾਯੋ ॥
arab raae aapan tab dhaayo |
ਆਨਿ ਬਾਲ ਸੋ ਜੂਝ ਮਚਾਯੋ ॥
aan baal so joojh machaayo |
Arth Rai, then, came forward and embarked on a fight with her.
ਚਤੁਰ ਬਾਨ ਤਬ ਤ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
chatur baan tab triyaa prahaare |
ਚਾਰੋ ਅਸ੍ਵ ਮਾਰ ਹੀ ਡਾਰੇ ॥੩੮॥
chaaro asv maar hee ddaare |38|
The woman shot four arrow and killed four of his horses.(38)
ਪੁਨਿ ਰਥ ਕਾਟਿ ਸਾਰਥੀ ਮਾਰਿਯੋ ॥
pun rath kaatt saarathee maariyo |
ਅਰਬ ਰਾਇ ਕੋ ਬਾਨ ਪ੍ਰਹਾਰਿਯੋ ॥
arab raae ko baan prahaariyo |
Then she cut off the chariots and killed the chariot-driver.
ਮੋਹਿਤ ਕੈ ਤਾ ਕੋ ਗਹਿ ਲੀਨੋ ॥
mohit kai taa ko geh leeno |
ਦੁੰਦਭਿ ਤਬੈ ਜੀਤਿ ਕੌ ਦੀਨੋ ॥੩੯॥
dundabh tabai jeet kau deeno |39|
She made him (Arth Rai) unconscious and beat the victory drum.(39)
ਤਾ ਕੋ ਬਾਧਿ ਧਾਮ ਲੈ ਆਈ ॥
taa ko baadh dhaam lai aaee |
ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਸੋ ਦਰਬੁ ਲੁਟਾਈ ॥
bhaat bhaat so darab luttaaee |
She tied him and brought him home and distributed lot of wealth.
ਜੈ ਦੁੰਦਭੀ ਦ੍ਵਾਰ ਪੈ ਬਾਜੀ ॥
jai dundabhee dvaar pai baajee |
ਗ੍ਰਿਹ ਕੇ ਲੋਕ ਸਕਲ ਭੇ ਰਾਜੀ ॥੪੦॥
grih ke lok sakal bhe raajee |40|
The victory drum were continuously beaten at her door steps and the people felt exhilarations.(40)