ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
bhujang prayaat chhand |
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਬੁਲਯੋ ਚਤ੍ਰ ਭ੍ਰਾਤੰ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਕੁਮਾਰੰ ॥
bulayo chatr bhraatan sumitraa kumaaran |
ਕਰਯੋ ਮਾਥੁਰੇਸੰ ਤਿਸੇ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
karayo maathuresan tise raavanaaran |
One day Ram sent for the son of Sumitra and said to him :
ਤਹਾ ਏਕ ਦਈਤੰ ਲਵੰ ਉਗ੍ਰ ਤੇਜੰ ॥
tahaa ek deetan lavan ugr tejan |
ਦਯੋ ਤਾਹਿ ਅਪੰ ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਭੇਜੰ ॥੭੦੮॥
dayo taeh apan sivan sool bhejan |708|
In a distant land there lives a huge demon named Lavan, who has got the trident of Shiva,708.
ਪਠਯੋ ਤੀਰ ਮੰਤ੍ਰੰ ਦੀਯੋ ਏਕ ਰਾਮੰ ॥
patthayo teer mantran deeyo ek raaman |
ਮਹਾ ਜੁਧ ਮਾਲੀ ਮਹਾ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
mahaa judh maalee mahaa dharam dhaaman |
Ram gave him an arrow after reciting a mantra which was a great weapon from Ram, the abode of Dharma.
ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਜਵੈ ਸਤ੍ਰ ਜਾਨਯੋ ॥
sivan sool heenan javai satr jaanayo |
ਤਬੈ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੈ ਮਹਾ ਜੁਧ ਠਾਨਯੋ ॥੭੦੯॥
tabai sang taa kai mahaa judh tthaanayo |709|
Ram said to him “When you see the enemy without the trident of Shiva, then wage a war with him.”709.
ਲਯੋ ਮੰਤ੍ਰ ਤੀਰੰ ਚਲਯੋ ਨਿਆਇ ਸੀਸੰ ॥
layo mantr teeran chalayo niaae seesan |
ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਜੁਧ ਜੇਤਾ ਚਲਯੋ ਜਾਣ ਈਸੰ ॥
tripur judh jetaa chalayo jaan eesan |
Shatrughan taking that charmed arrows and bowing his head started for his errand and it seemed that he was going as conquerer of the three worlds
ਲਖਯੋ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਰਿਪੰ ਜਉਣ ਕਾਲੰ ॥
lakhayo sool heenan ripan jaun kaalan |
ਤਬੈ ਕੋਪ ਮੰਡਯੋ ਰਣੰ ਬਿਕਰਾਲੰ ॥੭੧੦॥
tabai kop manddayo ranan bikaraalan |710|
When he saw the enemy without the trident of Shiva, then finding an opportunity, he furiously began to wage war with him.710.
ਭਜੈ ਘਾਇ ਖਾਯੰ ਅਗਾਯੰਤ ਸੂਰੰ ॥
bhajai ghaae khaayan agaayant sooran |
ਹਸੇ ਕੰਕ ਬੰਕੰ ਘੁਮੀ ਗੈਣ ਹੂਰੰ ॥
hase kank bankan ghumee gain hooran |
After getting wounded the warriors began to run away and the crows began to caw o seeing the corpse. The heavenly damsels began to wander in the sky
ਉਠੇ ਟੋਪ ਟੁਕੰ ਕਮਾਣੰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
autthe ttop ttukan kamaanan prahaare |
ਰਣੰ ਰੋਸ ਰਜੇ ਮਹਾ ਛਤ੍ਰ ਧਾਰੇ ॥੭੧੧॥
ranan ros raje mahaa chhatr dhaare |711|
The helmets broke with the blow of arrows and the great sovereigns were highly enraged in the battlefield.711.
ਫਿਰਯੋ ਅਪ ਦਈਤੰ ਮਹਾ ਰੋਸ ਕੈ ਕੈ ॥
firayo ap deetan mahaa ros kai kai |
ਹਣੇ ਰਾਮ ਭ੍ਰਾਤੰ ਵਹੈ ਬਾਣ ਲੈ ਕੈ ॥
hane raam bhraatan vahai baan lai kai |
That demon in great rage revolved and showered a volley of arrows on the brother of Ram
ਰਿਪੰ ਨਾਸ ਹੇਤੰ ਦੀਯੋ ਰਾਮ ਅਪੰ ॥
ripan naas hetan deeyo raam apan |
ਹਣਿਯੋ ਤਾਹਿ ਸੀਸੰ ਦ੍ਰੁਗਾ ਜਾਪ ਜਪੰ ॥੭੧੨॥
haniyo taeh seesan drugaa jaap japan |712|
The arrows which was given by Ram for the destruction of the enemy, Shatrughan discharged it on the demon, repeating the name of Durga.712.
ਗਿਰਯੋ ਝੂਮ ਭੂਮੰ ਅਘੂਮਯੋ ਅਰਿ ਘਾਯੰ ॥
girayo jhoom bhooman aghoomayo ar ghaayan |
ਹਣਯੋ ਸਤ੍ਰ ਹੰਤਾ ਤਿਸੈ ਚਉਪ ਚਾਯੰ ॥
hanayo satr hantaa tisai chaup chaayan |
The enemy received a wounded and while revolving, he fell down on the earth and he was killed by Shatrughan
ਗਣੰ ਦੇਵ ਹਰਖੇ ਪ੍ਰਬਰਖੰਤ ਫੂਲੰ ॥
ganan dev harakhe prabarakhant foolan |
The gods were overjoyed in the sky and began to shower floweres
ਹਤਯੋ ਦੈਤ ਦ੍ਰੋਹੀ ਮਿਟਯੋ ਸਰਬ ਸੂਲੰ ॥੭੧੩॥
hatayo dait drohee mittayo sarab soolan |713|
With the killing of this malignant demon, all their agony ended.713.
ਲਵੰ ਨਾਸੁਰੈਯੰ ਲਵੰ ਕੀਨ ਨਾਸੰ ॥
lavan naasuraiyan lavan keen naasan |
All the saints were delighted with the destruction of the demon named Lavan
ਸਭੈ ਸੰਤ ਹਰਖੇ ਰਿਪੰ ਭੇ ਉਦਾਸੰ ॥
sabhai sant harakhe ripan bhe udaasan |
The enemies became depressed,
ਭਜੈ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਲੈ ਤਜਯੋ ਨਗਰ ਬਾਸੰ ॥
bhajai praan lai lai tajayo nagar baasan |
And fled away after forsaking the city
ਕਰਯੋ ਮਾਥੁਰੇਸੰ ਪੁਰੀਵਾ ਨਵਾਸੰ ॥੭੧੪॥
karayo maathuresan pureevaa navaasan |714|
Shatrughan stayed in the city of Mathura.714.
ਭਯੋ ਮਾਥੁਰੇਸੰ ਲਵੰਨਾਸ੍ਰ ਹੰਤਾ ॥
bhayo maathuresan lavanaasr hantaa |
ਸਭੈ ਸਸਤ੍ਰ ਗਾਮੀ ਸੁਭੰ ਸਸਤ੍ਰ ਗੰਤਾ ॥
sabhai sasatr gaamee subhan sasatr gantaa |
After destroying Lavan, Shatrughan ruled over Mathura and all the weapon-wielders gave the blessings of good wishes to him.
ਭਏ ਦੁਸਟ ਦੂਰੰ ਕਰੂਰੰ ਸੁ ਠਾਮੰ ॥
bhe dusatt dooran karooran su tthaaman |
ਕਰਯੋ ਰਾਜ ਤੈਸੋ ਜਿਮੰ ਅਉਧ ਰਾਮੰ ॥੭੧੫॥
karayo raaj taiso jiman aaudh raaman |715|
He ended all the tyrants and ruled over Mathura like Ram ruling over Avadh.715.
ਕਰਿਯੋ ਦੁਸਟ ਨਾਸੰ ਪਪਾਤੰਤ ਸੂਰੰ ॥
kariyo dusatt naasan papaatant sooran |
ਉਠੀ ਜੈ ਧੁਨੰ ਪੁਰ ਰਹੀ ਲੋਗ ਪੂਰੰ ॥
autthee jai dhunan pur rahee log pooran |
On destroying the tyrant, the people of all directions hailed Shatrughan his fame spread in all the directions nicely
ਗਈ ਪਾਰ ਸਿੰਧੰ ਸੁ ਬਿੰਧੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥
gee paar sindhan su bindhan prahaaran |
ਸੁਨਿਯੋ ਚਕ੍ਰ ਚਾਰੰ ਲਵੰ ਲਾਵਣਾਰੰ ॥੭੧੬॥
suniyo chakr chaaran lavan laavanaaran |716|
And the people came to know with great zeal that demon Lavan had been killed.716.
ਸਲੋਕੁ ॥
salok |
Salok:
ਉਰਿ ਧਾਰੈ ਜੋ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੁ ॥
aur dhaarai jo antar naam |
One who enshrines the Naam within the heart,
ਸਰਬ ਮੈ ਪੇਖੈ ਭਗਵਾਨੁ ॥
sarab mai pekhai bhagavaan |
who sees the Lord God in all,
ਨਿਮਖ ਨਿਮਖ ਠਾਕੁਰ ਨਮਸਕਾਰੈ ॥
nimakh nimakh tthaakur namasakaarai |
who, each and every moment, bows in reverence to the Lord Master
ਨਾਨਕ ਓਹੁ ਅਪਰਸੁ ਸਗਲ ਨਿਸਤਾਰੈ ॥੧॥
naanak ohu aparas sagal nisataarai |1|
- O Nanak, such a one is the true 'touch-nothing Saint', who emancipates everyone. ||1||
ਅਸਟਪਦੀ ॥
asattapadee |
Ashtapadee:
ਮਿਥਿਆ ਨਾਹੀ ਰਸਨਾ ਪਰਸ ॥
mithiaa naahee rasanaa paras |
One whose tongue does not touch falsehood;
ਮਨ ਮਹਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਿਰੰਜਨ ਦਰਸ ॥
man meh preet niranjan daras |
whose mind is filled with love for the Blessed Vision of the Pure Lord,
ਪਰ ਤ੍ਰਿਅ ਰੂਪੁ ਨ ਪੇਖੈ ਨੇਤ੍ਰ ॥
par tria roop na pekhai netr |
whose eyes do not gaze upon the beauty of others' wives,
ਸਾਧ ਕੀ ਟਹਲ ਸੰਤਸੰਗਿ ਹੇਤ ॥
saadh kee ttehal santasang het |
who serves the Holy and loves the Saints' Congregation,
ਕਰਨ ਨ ਸੁਨੈ ਕਾਹੂ ਕੀ ਨਿੰਦਾ ॥
karan na sunai kaahoo kee nindaa |
whose ears do not listen to slander against anyone,
ਸਭ ਤੇ ਜਾਨੈ ਆਪਸ ਕਉ ਮੰਦਾ ॥
sabh te jaanai aapas kau mandaa |
who deems himself to be the worst of all,
ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਬਿਖਿਆ ਪਰਹਰੈ ॥
gur prasaad bikhiaa paraharai |
who, by Guru's Grace, renounces corruption,
ਮਨ ਕੀ ਬਾਸਨਾ ਮਨ ਤੇ ਟਰੈ ॥
man kee baasanaa man te ttarai |
who banishes the mind's evil desires from his mind,
ਇੰਦ੍ਰੀ ਜਿਤ ਪੰਚ ਦੋਖ ਤੇ ਰਹਤ ॥
eindree jit panch dokh te rehat |
who conquers his sexual instincts and is free of the five sinful passions
ਨਾਨਕ ਕੋਟਿ ਮਧੇ ਕੋ ਐਸਾ ਅਪਰਸ ॥੧॥
naanak kott madhe ko aisaa aparas |1|
- O Nanak, among millions, there is scarcely one such 'touch-nothing Saint'. ||1||
ਬੈਸਨੋ ਸੋ ਜਿਸੁ ਊਪਰਿ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ॥
baisano so jis aoopar suprasan |
The true Vaishnaav, the devotee of Vishnu, is the one with whom God is thoroughly pleased.
ਬਿਸਨ ਕੀ ਮਾਇਆ ਤੇ ਹੋਇ ਭਿੰਨ ॥
bisan kee maaeaa te hoe bhin |
He dwells apart from Maya.
ਕਰਮ ਕਰਤ ਹੋਵੈ ਨਿਹਕਰਮ ॥
karam karat hovai nihakaram |
Performing good deeds, he does not seek rewards.
ਤਿਸੁ ਬੈਸਨੋ ਕਾ ਨਿਰਮਲ ਧਰਮ ॥
tis baisano kaa niramal dharam |
Spotlessly pure is the religion of such a Vaishnaav;
ਕਾਹੂ ਫਲ ਕੀ ਇਛਾ ਨਹੀ ਬਾਛੈ ॥
kaahoo fal kee ichhaa nahee baachhai |
he has no desire for the fruits of his labors.
ਕੇਵਲ ਭਗਤਿ ਕੀਰਤਨ ਸੰਗਿ ਰਾਚੈ ॥
keval bhagat keeratan sang raachai |
He is absorbed in devotional worship and the singing of Kirtan, the songs of the Lord's Glory.
ਮਨ ਤਨ ਅੰਤਰਿ ਸਿਮਰਨ ਗੋਪਾਲ ॥
man tan antar simaran gopaal |
Within his mind and body, he meditates in remembrance on the Lord of the Universe.
ਸਭ ਊਪਰਿ ਹੋਵਤ ਕਿਰਪਾਲ ॥
sabh aoopar hovat kirapaal |
He is kind to all creatures.
ਆਪਿ ਦ੍ਰਿੜੈ ਅਵਰਹ ਨਾਮੁ ਜਪਾਵੈ ॥
aap drirrai avarah naam japaavai |
He holds fast to the Naam, and inspires others to chant it.
ਨਾਨਕ ਓਹੁ ਬੈਸਨੋ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਵੈ ॥੨॥
naanak ohu baisano param gat paavai |2|
O Nanak, such a Vaishnaav obtains the supreme status. ||2||
ਭਗਉਤੀ ਭਗਵੰਤ ਭਗਤਿ ਕਾ ਰੰਗੁ ॥
bhgautee bhagavant bhagat kaa rang |
The true Bhagaautee, the devotee of Adi Shakti, loves the devotional worship of God.
ਸਗਲ ਤਿਆਗੈ ਦੁਸਟ ਕਾ ਸੰਗੁ ॥
sagal tiaagai dusatt kaa sang |
He forsakes the company of all wicked people.
ਮਨ ਤੇ ਬਿਨਸੈ ਸਗਲਾ ਭਰਮੁ ॥
man te binasai sagalaa bharam |
All doubts are removed from his mind.
ਕਰਿ ਪੂਜੈ ਸਗਲ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ॥
kar poojai sagal paarabraham |
He performs devotional service to the Supreme Lord God in all.
ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਾਪਾ ਮਲੁ ਖੋਵੈ ॥
saadhasang paapaa mal khovai |
In the Company of the Holy, the filth of sin is washed away.
ਤਿਸੁ ਭਗਉਤੀ ਕੀ ਮਤਿ ਊਤਮ ਹੋਵੈ ॥
tis bhgautee kee mat aootam hovai |
The wisdom of such a Bhagaautee becomes supreme.
ਭਗਵੰਤ ਕੀ ਟਹਲ ਕਰੈ ਨਿਤ ਨੀਤਿ ॥
bhagavant kee ttehal karai nit neet |
He constantly performs the service of the Supreme Lord God.
ਮਨੁ ਤਨੁ ਅਰਪੈ ਬਿਸਨ ਪਰੀਤਿ ॥
man tan arapai bisan pareet |
He dedicates his mind and body to the Love of God.
ਹਰਿ ਕੇ ਚਰਨ ਹਿਰਦੈ ਬਸਾਵੈ ॥
har ke charan hiradai basaavai |
The Lotus Feet of the Lord abide in his heart.
ਨਾਨਕ ਐਸਾ ਭਗਉਤੀ ਭਗਵੰਤ ਕਉ ਪਾਵੈ ॥੩॥
naanak aisaa bhgautee bhagavant kau paavai |3|
O Nanak, such a Bhagaautee attains the Lord God. ||3||
ਸੋ ਪੰਡਿਤੁ ਜੋ ਮਨੁ ਪਰਬੋਧੈ ॥
so panddit jo man parabodhai |
He is a true Pandit, a religious scholar, who instructs his own mind.
ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਆਤਮ ਮਹਿ ਸੋਧੈ ॥
raam naam aatam meh sodhai |
He searches for the Lord's Name within his own soul.
ਰਾਮ ਨਾਮ ਸਾਰੁ ਰਸੁ ਪੀਵੈ ॥
raam naam saar ras peevai |
He drinks in the Exquisite Nectar of the Lord's Name.
ਉਸੁ ਪੰਡਿਤ ਕੈ ਉਪਦੇਸਿ ਜਗੁ ਜੀਵੈ ॥
aus panddit kai upades jag jeevai |
By that Pandit's teachings, the world lives.
ਹਰਿ ਕੀ ਕਥਾ ਹਿਰਦੈ ਬਸਾਵੈ ॥
har kee kathaa hiradai basaavai |
He implants the Sermon of the Lord in his heart.
ਸੋ ਪੰਡਿਤੁ ਫਿਰਿ ਜੋਨਿ ਨ ਆਵੈ ॥
so panddit fir jon na aavai |
Such a Pandit is not cast into the womb of reincarnation again.
ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਬੂਝੈ ਮੂਲ ॥
bed puraan simrit boojhai mool |
He understands the fundamental essence of the Vedas, the Puraanas and the Simritees.
ਸੂਖਮ ਮਹਿ ਜਾਨੈ ਅਸਥੂਲੁ ॥
sookham meh jaanai asathool |
In the unmanifest, he sees the manifest world to exist.
ਚਹੁ ਵਰਨਾ ਕਉ ਦੇ ਉਪਦੇਸੁ ॥
chahu varanaa kau de upades |
He gives instruction to people of all castes and social classes.
ਨਾਨਕ ਉਸੁ ਪੰਡਿਤ ਕਉ ਸਦਾ ਅਦੇਸੁ ॥੪॥
naanak us panddit kau sadaa ades |4|
O Nanak, to such a Pandit, I bow in salutation forever. ||4||
ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰੁ ਸਰਬ ਕੋ ਗਿਆਨੁ ॥
beej mantru sarab ko giaan |
The Beej Mantra, the Seed Mantra, is spiritual wisdom for everyone.
ਚਹੁ ਵਰਨਾ ਮਹਿ ਜਪੈ ਕੋਊ ਨਾਮੁ ॥
chahu varanaa meh japai koaoo naam |
Anyone, from any class, may chant the Naam.
ਜੋ ਜੋ ਜਪੈ ਤਿਸ ਕੀ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥
jo jo japai tis kee gat hoe |
Whoever chants it, is emancipated.
ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਾਵੈ ਜਨੁ ਕੋਇ ॥
saadhasang paavai jan koe |
And yet, rare are those who attain it, in the Company of the Holy.
ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅੰਤਰਿ ਉਰ ਧਾਰੈ ॥
kar kirapaa antar ur dhaarai |
By His Grace, He enshrines it within.
ਪਸੁ ਪ੍ਰੇਤ ਮੁਘਦ ਪਾਥਰ ਕਉ ਤਾਰੈ ॥
pas pret mughad paathar kau taarai |
Even beasts, ghosts and the stone-hearted are saved.
ਸਰਬ ਰੋਗ ਕਾ ਅਉਖਦੁ ਨਾਮੁ ॥
sarab rog kaa aaukhad naam |
The Naam is the panacea, the remedy to cure all ills.
ਕਲਿਆਣ ਰੂਪ ਮੰਗਲ ਗੁਣ ਗਾਮ ॥
kaliaan roop mangal gun gaam |
Singing the Glory of God is the embodiment of bliss and emancipation.
ਕਾਹੂ ਜੁਗਤਿ ਕਿਤੈ ਨ ਪਾਈਐ ਧਰਮਿ ॥
kaahoo jugat kitai na paaeeai dharam |
It cannot be obtained by any religious rituals.
ਨਾਨਕ ਤਿਸੁ ਮਿਲੈ ਜਿਸੁ ਲਿਖਿਆ ਧੁਰਿ ਕਰਮਿ ॥੫॥
naanak tis milai jis likhiaa dhur karam |5|
O Nanak, he alone obtains it, whose karma is so pre-ordained. ||5||
ਜਿਸ ਕੈ ਮਨਿ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕਾ ਨਿਵਾਸੁ ॥
jis kai man paarabraham kaa nivaas |
One whose mind is a home for the Supreme Lord God
ਤਿਸ ਕਾ ਨਾਮੁ ਸਤਿ ਰਾਮਦਾਸੁ ॥
tis kaa naam sat raamadaas |
- his name is truly Ram Das, the Lord's servant.
ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਤਿਸੁ ਨਦਰੀ ਆਇਆ ॥
aatam raam tis nadaree aaeaa |
He comes to have the Vision of the Lord, the Supreme Soul.
ਦਾਸ ਦਸੰਤਣ ਭਾਇ ਤਿਨਿ ਪਾਇਆ ॥
daas dasantan bhaae tin paaeaa |
Deeming himself to be the slave of the Lord's slaves, he obtains it.
ਸਦਾ ਨਿਕਟਿ ਨਿਕਟਿ ਹਰਿ ਜਾਨੁ ॥
sadaa nikatt nikatt har jaan |
He knows the Lord to be Ever-present, close at hand.
ਸੋ ਦਾਸੁ ਦਰਗਹ ਪਰਵਾਨੁ ॥
so daas daragah paravaan |
Such a servant is honored in the Court of the Lord.
ਅਪੁਨੇ ਦਾਸ ਕਉ ਆਪਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰੈ ॥
apune daas kau aap kirapaa karai |
To His servant, He Himself shows His Mercy.
ਤਿਸੁ ਦਾਸ ਕਉ ਸਭ ਸੋਝੀ ਪਰੈ ॥
tis daas kau sabh sojhee parai |
Such a servant understands everything.
ਸਗਲ ਸੰਗਿ ਆਤਮ ਉਦਾਸੁ ॥
sagal sang aatam udaas |
Amidst all, his soul is unattached.
ਐਸੀ ਜੁਗਤਿ ਨਾਨਕ ਰਾਮਦਾਸੁ ॥੬॥
aisee jugat naanak raamadaas |6|
Such is the way, O Nanak, of the Lord's servant. ||6||