ਅਥ ਛੀਰ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਮਥਨ ਚਉਦਹ ਰਤਨ ਕਥਨੰ ॥

ath chheer samundr mathan chaudah ratan kathanan |

Now begins the description of the Churing of the Milkocean and the Fourteen Jewels:

ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਸਹਾਇ ॥

sree bhgautee jee sahaae |

Let Shri Bhagauti Ji (The Primal Power) be helpful.

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥

tottak chhand |

TOTAK STANZA

ਮਿਲਿ ਦੇਵ ਅਦੇਵਨ ਸਿੰਧ ਮਥ︁ਯੋ ॥

mil dev adevan sindh mathayo |

ਕਬ ਸ︁ਯਾਮ ਕਵਿੱਤਨ ਮੱਧ ਕਥ︁ਯੋ ॥

kab sayaam kavatan madh kathayo |

Both the gods and demons unitedly churned the ocean, which hath been narrated in verse by the poet Shyam.

ਤਬ ਰਤਨ ਚਤੁਰਦਸ ਯੋਂ ਨਿਕਸੇ ॥

tab ratan chaturadas yon nikase |

ਅਸਤਾਨਿ ਸਮੋ ਸਸ ਸੇ ਬਿਗਸੇ ॥੧॥

asataan samo sas se bigase |1|

Then the fourteen jewels, in their splendour emanated from the sea, just as the moon looks elegant during the night.1.

ਅਮਰਾਂਤਕ ਸੀਸ ਕੀ ਓਰ ਹੂਅੰ ॥

amaraantak sees kee or hooan |

ਮਿਲਿ ਪੂਛ ਗਹੀ ਦਿਸ ਦੇਵ ਦੂਅੰ ॥

mil poochh gahee dis dev dooan |

The demons caught Vasuki from the side of the head and the gods from the side of the tail.

ਰਤਨੰ ਨਿਕਸੇ ਬਿਗਸੇ ਸਸਿ ਸੇ ॥

ratanan nikase bigase sas se |

ਜਨੁ ਘੂਟਨ ਲੇਤ ਅਮੀ ਰਸ ਕੇ ॥੨॥

jan ghoottan let amee ras ke |2|

On seeing the jewels emanating from the sea, they became pleased as though they had drunk the ambrosia.2.

ਨਿਕਸ︁ਯੋ ਧਨੁ ਸਾਇਕ ਸੁੱਧ ਸਿਤੰ ॥

nikasayo dhan saaeik sudh sitan |

ਮਧੁ ਪਾਨ ਕਢ︁ਯੋ ਘਟ ਮਦਿਯ ਮਤੰ ॥

madh paan kadtayo ghatt madiy matan |

The bow and of purely white colour came out, and those intoxicated ones brought out from the ocean a pitcher of honey.

ਗਜ ਬਾਜ ਸੁਧਾ ਲਛਮੀ ਨਿਕਸੀ ॥

gaj baaj sudhaa lachhamee nikasee |

ਘਨ ਮੋ ਮਨੋ ਬਿੰਦੁਲਤਾ ਬਿਗਸੀ ॥੩॥

ghan mo mano bindulataa bigasee |3|

The elephant, horse, nectar and Lakshmi came out and looked splendid like the flash of lightning from the clouds.3.

ਕਲਪਾਦ੍ਰੁਮ ਮਾਹੁਰ ਅਉ ਰੰਭਾ ॥

kalapaadrum maahur aau ranbhaa |

ਜਿਹ ਮੋਹ ਰਹੈ ਲਖ ਇੰਦ੍ਰ ਸਭਾ ॥

jih moh rahai lakh indr sabhaa |

After Kalapdrum (Elysian, wish-fulfilling tree) and poison, the heavenly damsel Rambha came out, seeing whom, the people of Indrs’s court allured.

ਮਨ ਕੌਸਤਭ ਚੰਦ ਸੁ ਰੂਪ ਸੁਭੰ ॥

man kauasatabh chand su roop subhan |

ਜਿਹੱ ਭੱਜਤ ਦੈਤ ਬਿਲੋਕ ਜੁਧੰ ॥੪॥

jiha bhajat dait bilok judhan |4|

The Kaustubh jewel and the moon also came out, which are remembered by the demons in the battlefield.4.

ਨਿਕਸੀ ਗਵਰਾਜ ਸੁ ਧੇਨ ਭਲੀ ॥

nikasee gavaraaj su dhen bhalee |

ਜਿਹ ਛੀਨ ਲ︁ਯੋ ਸਹ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬਲੀ ॥

jih chheen layo seh saasatr balee |

Kamadhenu (the wish-fulfilling cow) also came out which was seized by the mighty Sahasrajun.

ਗਨ ਰਤਨ ਗਨਉ ਉਪ ਰਤਨ ਅਬੈ ॥

gan ratan gnau up ratan abai |

ਤੁਮ ਸੰਤ ਸੁਨੋ ਚਿਤ ਲਾਇ ਸਬੈ ॥੫॥

tum sant suno chit laae sabai |5|

After reckoning the jewels, now I mention the minor jewels, O saints listen to me attentively.5.

ਗਨ ਜੋਕ ਹਰੀਤਕੀ ਓਰ ਮਧੰ ॥

gan jok hareetakee or madhan |

ਜਨ ਪੰਚ ਸੁ ਨਾਮ︁ਯ ਸੰਖ ਸੁਭੰ ॥

jan panch su naamay sankh subhan |

These minor jewels are leech, myrobalan, honey, conch ( panchjanay), ruta, hemp, discus and mace

ਸਸ ਬੇਲ ਬਿਜਿਯਾ ਅਰ ਚੱਕ੍ਰ ਗਦਾ ॥

sas bel bijiyaa ar chakr gadaa |

ਜੁਵਰਾਜ ਬਿਰਾਜਤ ਪਾਨ ਸਦਾ ॥੬॥

juvaraaj biraajat paan sadaa |6|

The later two look impressive in the hands of princes always.6.

ਧਨੁ ਸਾਰੰਗ ਨੰਦਗ ਖੱਗ ਭਣੰ ॥

dhan saarang nandag khag bhanan |

ਜਿਨ ਖੰਡਿ ਕਰੇ ਗਨ ਦਈਤ ਰਣੰ ॥

jin khandd kare gan deet ranan |

The bow and arrow, the bull Nandi and the dagger (which had destroyed the demons) came out of the ocean.

ਸਿਵ ਸੂਲ ਬੜਵਾਨਲ ਕਪਲ ਮੁਨੰ ॥

siv sool barravaanal kapal munan |

ਤ ਧਨੰਤਰ ਚਉਦਸਵੋ ਰਤਨੰ ॥੭॥

t dhanantar chaudasavo ratanan |7|

The trident of Shiva, Barvanal (the fire), Kapil Muni and Dhanwantri came out as the fourteenth jewel.7.

ਗਨ ਰਤਨ ਉਪਰਤਨ ਔ ਧਾਤ ਗਨੋ ॥

gan ratan uparatan aau dhaat gano |

ਕਹਿ ਧਾਤ ਸਬੈ ਉਪਧਾਤ ਭਨੋ ॥

keh dhaat sabai upadhaat bhano |

After counting the greater and minor jewels, now I count the metals and afterwards I shall count the lesser metals.

ਸਬ ਨਾਮ ਜਥਾ ਮਤ ਸ︁ਯਾਮ ਧਰੋ ॥

sab naam jathaa mat sayaam dharo |

All these names have been reckoned by the poet Shyam according to his own understanding

ਘਟ ਜਾਨ ਕਵੀ ਜਿਨ ਨਿੰਦ ਕਰੋ ॥੮॥

ghatt jaan kavee jin nind karo |8|

Considering them in small number, poets requested not to slander me.8.

ਪ੍ਰਿਥਮੋ ਗਨ ਲੋਹ ਸਿਕਾ ਸ੍ਵਰਨੰ ॥

prithamo gan loh sikaa svaranan |

ਚਤੁਰਥ ਭਨ ਧਾਤ ਸਿਤੰ ਰੁਕਮੰ ॥

chaturath bhan dhaat sitan rukaman |

First of tall I reckon iron, lead and gold alongwith the fourth white metal silver

ਬਹੁਰੋ ਕਥ ਤਾਂਬਰ ਕਲੀ ਪਿਤਰੰ ॥

bahuro kath taanbar kalee pitaran |

ਕਥਿ ਅਸਟਮ ਜਿਸਤੁ ਹੈ ਧਾਤ ਧਰੰ ॥੯॥

kath asattam jisat hai dhaat dharan |9|

Then mentioning copper, tin and brass, I consider the eighth metal as zinc, which is found within the earth.9.